Powrót achajskiego wojownika

Ajaks, najdzielniejszy po Achillesie wojownik grecki walczący pod Troją, powraca jako technologia.

W lutym 2005 Jesse James Garrett, architekt informacji i współzałożyciel firmy Adaptive Path, opublikował w Internecie esej „Ajax – nowe podejście do aplikacji internetowych (Ajax: A New Approach to Web Application). Gdy artykuł pojawił się po raz pierwszy na stronie Adaptive Path, słowo AJAX napisano wielkimi literami, gdyż było akronimem uzyskanym z „Asynchronous JavaScript and XML”. Nie najlepiej oddaje to jednak intencje zastosowania wspomnianych technologii. Nic przecież nie stoi na przeszkodzie, aby wykorzystać w niej akcje synchroniczne a XML wcale nie jest tu elementem niezbędnym. Dziś Ajax przestał być akronimem jednak mimo wszystko pozostaje doskonałym sposobem szybkiego opisu grupy technologii.

Ajaks, czyli kto?

Trzy miesiące po publikacji artykułu Garretta wydawnictwo O’Reilly zorganizowało konferencję na temat Ajax’a w San Francisco. Jeden z jej uczestników opisał Ajax’a w następujący sposób: „Jeżeli tradycyjne strony WWW przypominają pisanie listów, Ajax to SMS-y”. Tradycyjne aplikacje internetowe działają w ten sposób, że na każde zapytanie użytkownika korzystającego z przeglądarki internetowej, serwer odpowiada kompletną stroną WWW. Ajax eliminuje ten model. Gdy użytkownik wykonuje określone działanie na stronie np. klika łącze, serwer przesyła z powrotem tylko określoną informację a strona zamiast w całości aktualizuje się we fragmencie. Użytkownik ma więc wrażenie, że strona działa sprawniej, bardziej płynnie.

Ajaks w pełnym rynsztunku

Podstawowym narzędziem Ajax’a jest obiekt XMLHTTPRequest będący rozszerzeniem języka JavaScript. Pozwala on na komunikację klienta z serwerem i wykonywanie żądań już po załadowaniu się strony internetowej. Ponieważ o tym co trafia do przeglądarki decyduje serwer, powinien inteligentnie reagować na działania użytkownika. Konieczny jest więc wybór języka programowania dla aplikacji działających po jego stronie. Ajax nie determinuje tego wyboru. Może to być równie dobrze PHP, Java, Ruby, czy Python, Perl lub wiele innych.

Odpowiedzi serwera muszą być ujęte w określony, strukturalny format. Mimo, że XML jest częścią nazwy obiektu XMLHTTPRequest nie jest kluczowym elementem aplikacji Ajax. XML jako format opisu danych dobrze nadaje się do funkcji nośnika informacji przesyłanych przeglądarce przez serwer, jednak w trakcie projektowania rozwiązania może okazać się, że wygodniejszy jest tu HTML lub JSON.

W celu zaktualizowania strony internetowej na maszynie klienta bez jej przeładowywania wykorzystujemy połączenie języka JavaScript i modelu DOM. DOM (Document Object Model) to standard opisujący strukturę dokumentu. Skrypty DOM stanowią integralną część technologii Ajax.

Podsumowanie

Ajax to metodologia łączenia kilku elementów w celu uzyskania atrakcyjniejszych interfejsów dla serwisów internetowych. Do najważniejszych jego składników należą:

• obiekt komunikacyjny XMLHTTPRequest,
• XHTML,
• Obiektowy model dokumentu (DOM).